Najpierw sprawiedliwość. Raport roczny i najnowsze dane z Fairtrade International
Z okazji dorocznego Walnego Zgromadzenia Fairtrade International opublikowano Raport Roczny 2025, prezentujący postępy w budowaniu bardziej sprawiedliwego handlu, wzmacnianiu odporności producentów rolnych oraz przygotowywaniu nowej, ambitnej strategii na przyszłość.
Fairtrade International podkreśla rosnące zaangażowanie biznesu na rzecz dochodów zapewniających godne życie oraz przedstawia wizję przyszłości w Raporcie Rocznym 2025 oraz w raportach prezentujacych dane z systemu Fairtrade za 2024 rok.
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Prawie 2 miliony rolników i pracowników jest zrzeszonych w systemie Fairtrade – dokładnie 1,87 mln w 2024 roku. Aż 90% z nich stanowią rolnicy.
- 23% rolników Fairtrade to kobiety, a wśród pracowników odsetek kobiet wynosi 40%.
- W 2024 roku producenci sprzedali 1,5 miliona ton produktów Fairtrade. W systemie znajdują się jednak także produkty niesprzedawane według wagi, takie jak kwiaty i rośliny (986 milionów sztuk), piłki sportowe (162 tysiące sztuk) oraz winogrona (26 milionów litrów wina).
- Spośród 2,8 miliona hektarów gruntów objętych certyfikacją Fairtrade dla sześciu najważniejszych produktów (bananów, kakao, kawy, cukru trzcinowego, bawełny i herbaty), około jedna czwarta uprawiana jest metodami ekologicznymi. Pod względem wolumenu ponad jedna trzecia produktów (36%) pochodzących z tych gruntów jest produkowana ekologicznie.
Pomimo złożonej sytuacji globalnej, naznaczonej niestabilnością geopolityczną, zmiennością rynków i presją klimatyczną, raport zatytułowany „Fairness First” („Najpierw sprawiedliwość”) przedstawia wiele znaczących osiągnięć Fairtrade. Przykładowo, kompleksowy przegląd 122 badań wykazał, że Fairtrade pozytywnie wpływa na sytuację producentów w kluczowych obszarach, takich jak bezpieczeństwo ekonomiczne, odporność na zmiany klimatu oraz możliwości rozwoju kobiet.
Raport zwraca również uwagę na rosnące zaangażowanie firm w zapewnianie rolnikom dochodów umożliwiających godne życie. Obecnie 15 partnerów handlowych płaci za kakao zgodnie z Referencyjnymi Cenami Dochodu Zapewniającego Godne Życie (Living Income Reference Prices), co pozwala przeciętnemu gospodarstwu rolnemu osiągać dochody wystarczające do zapewnienia odpowiedniego standardu życia.
„Sprawiedliwość nie jest jedynie moralnym obowiązkiem – jest również niezbędna do budowania odpornych łańcuchów dostaw i zrównoważonych przedsiębiorstw” – powiedziała Marike Runneboom de Peña, dyrektorka generalna Fairtrade International. „Raport pokazuje postępy, jakie osiągnęliśmy wspólnie z rolnikami, pracownikami, firmami i partnerami na całym świecie, a nasza nowa strategia wyznacza jasny kierunek zwiększania skali oddziaływania i wspierania społeczności rolniczych w obliczu coraz bardziej złożonych wyzwań globalnych.”
Rok 2025 oznaczał również zakończenie realizacji strategii na lata 2021–2025. Dane z ostatnich pięciu lat pokazują, że organizacje producentów Fairtrade otrzymały ponad 1 miliard euro Premii Fairtrade. Są to dodatkowe środki wypłacane ponad cenę sprzedaży, które umożliwiają inwestowanie w edukację, opiekę zdrowotną, wzrost produktywności, infrastrukturę oraz działania adaptacyjne wobec zmian klimatu.
W okresie obowiązywania strategii Fairtrade nawiązało 12 nowych partnerstw strategicznych i pozyskało 59 milionów euro finansowania, które wsparło 111 projektów koncentrujących się na odporności klimatycznej, wzmacnianiu pozycji kobiet, możliwościach dla młodzieży oraz prawach pracowniczych.
Wzmacnianie pozycji rolników i pracowników
W samym 2025 roku opublikowano, zweryfikowano lub zaktualizowano 16 Referencyjnych Cen Dochodu Zapewniającego Godne Życie. Obecnie Fairtrade dysponuje łącznie 30 takimi cenami obejmującymi dziewięć produktów w 22 krajach.
Ponad pół miliona działek rolnych należących do certyfikowanych organizacji zostało zmapowanych w ramach przygotowań do wdrożenia unijnego rozporządzenia w sprawie wylesiania (EUDR).
Wzrost i innowacje
W 2025 roku Fairtrade rozpoczęło znaczącą ewolucję swoich Standardów, aby uczynić je bardziej skutecznymi, a jednocześnie praktycznymi we wdrażaniu i nadal opartymi na fundamentalnych zasadach oraz wartościach Fairtrade.
Fairtrade kontynuowało również rozwój rynków w krajach producentów. W Ameryce Łacińskiej 29 spółdzielni rolniczych sprzedaje obecnie bezpośrednio produkty oznaczone znakiem Fairtrade, takie jak kawa, wino i soki, na swoich lokalnych rynkach. W Brazylii liczba licencjobiorców Fairtrade wzrosła do 40 pod koniec 2025 roku, w tym do 14 brazylijskich spółdzielni kawowych.
Rzecznictwo i zaangażowanie obywatelskie
Dzięki działaniom rzeczniczym prowadzonym w latach 2024–2025 Fairtrade przyczyniło się do wprowadzenia 30 zmian legislacyjnych oraz kontynuowało zaangażowanie w procesy związane z unijnymi regulacjami, w tym:
- Dyrektywą w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD),
- Rozporządzeniem UE w sprawie wylesiania (EUDR),
- Rozporządzeniem UE dotyczącym produkcji ekologicznej (EUOR).
Zaufanie konsumentów do znaku Fairtrade pozostaje bardzo wysokie. Według badania GlobeScan z 2025 roku globalnie trzy czwarte konsumentów rozpoznaje znak Fairtrade, a 83% spośród nich mu ufa.
Cyfryzacja na rzecz bardziej sprawiedliwych łańcuchów dostaw
Fairtrade kontynuowało rozwój narzędzi cyfrowych zwiększających przejrzystość i identyfikowalność produktów w łańcuchach dostaw.
W 2025 roku uruchomiono nową wersję Platformy Wpływu (Impact Platform), która obejmuje pulpity danych dotyczące siedmiu kluczowych produktów Fairtrade, informacje o projektach realizowanych na całym świecie oraz ponad 50 zleconych badań dotyczących wpływu działań Fairtrade.
Przygotowania do przyszłości
Patrząc w przyszłość, raport przedstawia również Globalną Strategię Fairtrade na lata 2026–2028, skoncentrowaną na wzmacnianiu odporności rolników oraz promowaniu bardziej sprawiedliwych i zrównoważonych systemów handlowych.
Do kluczowych priorytetów należą:
- opracowanie globalnego programu zrównoważonego rozwoju dla bananów, kakao i kawy,
- przeprowadzenie szerokiej modernizacji Standardów Fairtrade, aby odpowiadały przyszłym wyzwaniom,
- wdrożenie nowych narzędzi cyfrowych wspierających zarządzanie danymi geolokalizacyjnymi oraz gotowość do spełnienia wymogów EUDR w łańcuchach dostaw kawy i kakao,
- dalsze wzmacnianie systemów identyfikowalności w celu wspierania zgodności z przepisami, zapewnienia jakości i budowania zaufania.
Wraz z rozwojem Fairtrade i dostosowywaniem się do nowych wymogów regulacyjnych, organizacja nadal wspiera przedsiębiorstwa, rozwija rynki oraz zwiększa wpływ rolników i pracowników poprzez innowacyjne modele pozyskiwania surowców, a także partnerską współpracę handlową.
Fairtrade International Annual Report 2025
Raport przygotowany przez Fairtrade International przedstawia najważniejsze osiągnięcia oraz stan systemu Fairtrade w 2025 oraz w okresie obowiązywania strategii określonej na lata 2021–2025. Raport zapowiada także nową strategię Fairtrade International na lata 2026–2028
Raport „Monitoring the scope and benefits of Fairtrade, 17 edycja, 2026”
Niniejszy raport podsumowuje dane dotyczące certyfikowanych organizacji Fairtrade, rolników i pracowników, produkcji oraz Premii Fairtrade uzyskanej ze sprzedaży wszystkich produktów Fairtrade w 2024 roku.