Reportaż z cyklu TVN Dzieci Świata: 100% cotton może oznaczać 100% pracy dzieci
W najnowszym odcinku programu TVN „Dzieci świata” Marzena Figiel-Strzała zwróciła uwagę na trudne realia pracy dzieci na plantacjach bawełny w Indiach. Wynagrodzenia za ciężką, wielogodzinną pracę są bardzo niskie i często nie pozwalają rodzinom na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Reporterka wyjaśniła również, jak rozpoznawać produkty wykonane z certyfikowanej bawełny i na jakie oznaczenia warto zwracać uwagę podczas zakupów.
Dzieci pracujące przy zbiorach bawełny
Według różnych szacunków na plantacjach bawełny w Indiach może pracować nawet pół miliona dzieci. Dokładne dane są jednak trudne do ustalenia, ponieważ wiele takich prac odbywa się poza oficjalnym systemem i ma charakter sezonowy.
Reporterka odwiedziła niecertyfikowane plantacje w stanie Maharashtra. Spotkała tam dzieci, które każdego roku pomagają rodzinom przy zbiorach. Niepełnoletni pracownicy opowiadali, że zbieranie bawełny wymaga dużej ostrożności – włókna trzeba oddzielać ręcznie i bardzo delikatnie, aby ich nie uszkodzić.
Praca odbywa się w trudnych warunkach pogodowych. Wysokie temperatury sprawiają, że wielogodzinny pobyt na słońcu jest niezwykle wyczerpujący. Mimo to całe rodziny angażują się w sezonowe zbiory, ponieważ od tego zależy ich utrzymanie.
Niskie wynagrodzenia i brak perspektyw
Pracownicy plantacji podkreślają, że otrzymywane stawki są niewspółmierne do wysiłku. Zarobki często nie wystarczają na edukację dzieci, odpowiednią opiekę zdrowotną czy nawet codzienne wyżywienie. Wielu rodziców marzy o zapewnieniu rodzinie podstawowego bezpieczeństwa finansowego, jednak realia pracy na plantacjach sprawiają, że jest to bardzo trudne.
Odpowiedź Fairtrade na pracę dzieci
Standardy Fairtrade zakazują pracy dzieci na certyfikowanych gospodarstwach. Spółdzielnie rolnicze są zobowiązane do wprowadzania strategii ochrony małoletnich i wdrażania procedur, które mają zapobiegać temu procederowi, a także reagować, gdy na plantacjach będą zatrudnianie dzieci.
Zakaz pracy dzieci to jednak nie wszystko. System Fairtrade walczy z problemem u podstaw. Zwiększenie dochodów rolników oraz wsparcie projektów rozwojowych przyczynia się do wyrwania rodzin z zamkniętego kręgu ubóstwa.
1. Cena minimalna, premia Fairtrade i dodatek do produkcji organicznej
Certyfikowaną bawełnę Fairtrade uprawia ponad 37 000 rolników i rolniczek. Mogą oni liczyć na gwarantowaną cenę minimalną, która działa jak zabezpieczeni i jest wypłacana przez firmy skupujące surowiec, gdy ceny rynkowe spadną poniżej ustalonej stawki. Gdy cena rynkowa jest wyższa rolnik otrzyma wyższą wartość.
Dodatkowo spółdzielnia rolnicza otrzymuje premię Fairtrade, która wynosi 70 EUR za każdą tonę bawełny.
Tylko w 2024 r. do certyfikowanych spółdzielni bawełnianych trafiło ponad 700 tys. euro w ramach premii Fairtrade. Premia Fairtrade może finansować projekty edukacyjne lub służące lokalnej społeczności, np. remont szkoły lub zakup oświetlenia ulicznego dla większego bezpieczeństwa.
W przypadku produkcji z podwójną certyfikacją Fairtrade i rolnictwa ekologicznego, rolnicy otrzymują dodatkowe wynagrodzenie. W ten sposób mają środki, by prowadzić uprawy w sposób bardziej przyjazny dla środowiska.
2. Uprawy bardziej przyjazne dla środowiska
Jak wynika z danych raportu Evaluating the environmental impact of Fairtrade certified cotton in India, 2024 bawełna ekologiczna ze znakiem FAIRTRADE generuje o 45% mniej emisji gazów cieplarnianych niż bawełna bez certyfikatu Fairtrade uprawiana metodami organicznymi lub konwencjonalnymi.
96% rolników stosujących uprawy ekologiczne i Fairtrade oraz będących w okresie konwersji całkowicie unika stosowania pestycydów chemicznych.
Szerokie badania dotyczące 850 gospodarstw zostały przeprowadzone na zlecenie Fairtrade India w sześciu indyjskich stanach, które odpowiadają za większość produkcji bawełny w tym kraju. Ich celem było porównanie wpływu na środowisko między gospodarstwami posiadającymi podwójną certyfikację: Fairtrade i rolnictwa ekologicznego a gospodarstwami nieposiadającymi certyfikatu Fairtrade i stosującymi konwencjonalne metody.
Świadome wybory zakupowe mogą mieć realny wpływ na poprawę warunków pracy osób zatrudnionych przy produkcji bawełny. Warto więc zwracać uwagę na oznaczenia i wybierać produkty pochodzące z odpowiedzialnych źródeł.
