Podobnie jak w wielu regionach, gdzie uprawia się kawowce, praca dzieci jest powszechnym problemem w honduraskim sektorze kawowym. Okres wakacji szkolnych pokrywa się tam z sezonem zbiorów, co oznacza, że wiele dzieci spędza wolny czas, pracując na plantacjach kawy, często w niebezpiecznych lub nieodpowiednich warunkach.

Zauważono problem, znaleziono rozwiązanie

Dostrzegając to wyzwanie, Cooperativa Cafetalera Reservas Biológicas Santa Teresa Ocotepeque Limitada (COCREBISTOL) postanowiła działać. Uruchomiono projekt utworzenia centrów opieki nad dziećmi, gdzie mogłyby one uczestniczyć w zajęciach edukacyjnych i rekreacyjnych, podczas gdy ich rodzice zbierają kawę.

Uruchomiliśmy ten projekt – tak ważny dla nas – podczas zbiorów w latach 2018–2019, tworząc odpowiednie miejsca, w których dzieci mogą pozostawać pod opieką, gdy ich rodzice pracują. Nazywamy je centrami opieki nad dziećmi – powiedziała Marisol Velásquez, menedżerka COCREBISTOL.

Niskie dochody rodziców zmuszają dzieci do pracy

W pierwszym roku spółdzielnia utworzyła dwa takie centra. Zauważono jednak, że część dzieci nadal pracowała podczas zbiorów. Gdy zapytano rodziców o przyczynę, wyjaśnili oni, że choć centrum zapewnia dzieciom bezpieczne miejsce, nadal potrzebują dodatkowego dochodu na zakup przyborów szkolnych i pokrycie innych wydatków związanych z edukacją.

Zdeterminowana, by rozwiązać ten problem, spółdzielnia zwróciła się o wsparcie do swoich partnerów biznesowych. Pozyskane środki przeznaczono na plecaki, przybory szkolne i inne wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego dla dzieci uczestniczących w zajęciach edukacyjnych w centrum opieki. Dzięki temu rodziny otrzymały potrzebne wsparcie bez konieczności wysyłania dzieci do pracy na plantacjach.

Edukacja dzieci i dorosłych

Spółdzielnia postanowiła zrobić jeszcze więcej. Przeszkoliła rodziców oraz swoich członków w zakresie skutków pracy dzieci i wyposażyła ich w narzędzia służące promowaniu ochrony dzieci.

Dla nas ochrona dzieci nie oznacza jedynie przebywania dzieci w klasie. Oznacza, że rodzice znają i szanują prawa dziecka, rozumieją granice roli dziecka w rodzinie oraz wiedzą, czego dziecko nie powinno robić, ponieważ mogłoby to narazić je na niebezpieczeństwo – wyjaśniła Marisol.

Od 2018 roku w centrach opieki uczestniczyło łącznie 484 dzieci. Każdego roku, w miesiącach listopad, grudzień i styczeń, centrum przyjmuje około 48 dzieci, zapewniając im bezpieczne i odpowiednie warunki do rozwoju, podczas gdy ich rodziny pracują przy zbiorach kawy. Poprzez gry i lekcje dzieci poznają proces produkcji kawy.

Uczymy dzieci o świecie kawy i pokazujemy im, że mogą robić wiele rzeczy bez konieczności podejmowania pracy w tak młodym wieku – podkreśliła Marisol.

Długoterminowe relacje handlowe kluczem do sukcesu projektu

Projekt nie mógłby zostać zrealizowany bez wsparcia firmy Miko, wieloletniej belgijskiej palarni kawy i głównego partnera handlowego COCREBISTOL. Miko kupuje większość kawy produkowanej przez spółdzielnię, a także przekazała środki na remont budynku, w którym mieści się centrum opieki nad dziećmi.

COCREBISTOL to znacznie więcej niż doskonała kawa w uczciwej cenie – powiedział Stijn Michelsen, dyrektor ds. eksportu i zielonej kawy w Miko. Dbają nie tylko o swoich członków, ale także o zbieraczy kawy i ich dzieci. Z takim samym zaangażowaniem chronią również środowisko naturalne. To partnerstwo, z którego jesteśmy niezwykle dumni.

Spółdzielnia otrzymała również wsparcie od partnerów strategicznych, w tym niemieckiej palarni Tchibo, lokalnej sieci producentów CLAC oraz Fairtrade. Partnerzy ci wspierali inicjatywy społeczne i projekty COCREBISTOL, przyczyniając się do rozwoju centrum opieki.

W ciągu ostatnich ośmiu lat COCREBISTOL zainwestowała w projekt około 47 000 dolarów, podczas gdy dwaj partnerzy handlowi przekazali łącznie ponad 39 000 dolarów. Inwestycje te były kluczowe dla rozwoju działań i usług oferowanych dzieciom oraz rodzinom korzystającym z programu.

Na utrzymanie organizacja przeznacza na projekt około 5 900 dolarów rocznie. Dziewięćdziesiąt procent tych środków pochodzi z Premii Fairtrade, czyli dodatkowych pieniędzy otrzymywanych przez certyfikowanych producentów Fairtrade ponad cenę sprzedaży, które mogą zostać przeznaczone na wybrane projekty rozwoju społeczności i przedsiębiorstwa.

Efekt domina na honduraskich plantacjach kawy

Projekt zainspirował również inne kooperatywy rolnicze, takie jak CAFESCOR. W 2024 roku COCREBISTOL wsparła CAFESCOR w stworzeniu własnego programu ochrony dzieci „Niñez Corazón en Café” („Dzieciństwo – Serce Kawy”). Doprowadziło to do utworzenia sali zabaw i obozu dla dzieci, których celem jest ochrona najmłodszych przed pracą podczas sezonu zbiorów.

W 2025 roku obie organizacje podzieliły się swoimi doświadczeniami w ramach działań sieci producentów Fairtrade CLAC na rzecz promowania kultury kawowej wśród dzieci i młodzieży z perspektywy edukacyjnej i ochronnej. Program, opracowany w ramach współpracy CLAC i Trias, doprowadził do stworzenia nowego modelu szkoleniowego 4A (Uczenie się, Przejmowanie odpowiedzialności, Podejmowanie działań i Patrzenie w przyszłość). Model ten, dostępny dla wszystkich członków CLAC w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach, oferuje spółdzielniom Fairtrade szczegółowy przewodnik po tworzeniu projektów skierowanych do dzieci i młodzieży, z uwzględnieniem kwestii płci i włączenia społecznego, aby wzmacniać poczucie odpowiedzialności za kulturę uprawy kawy.

Marzenie jednej spółdzielni o wyeliminowaniu pracy dzieci w swojej społeczności wywołało falę pozytywnych zmian w społecznościach producentów kawy Fairtrade w całym kraju, a nawet poza jego granicami. To właśnie siła współpracy spółdzielni Fairtrade i ich partnerów handlowych we wspólnym dążeniu do zmian.