Cashewnoten
Cashewnoten? We snacken er wat van af. En die groeiende populariteit biedt kansen voor cashewboeren en hun gemeenschappen. Toch verdienen veel cashewboeren nog steeds niet genoeg om goed van te leven. Schommelende marktprijzen en lange handelsketens maken hun inkomen onzeker. Daarom werkt Fairtrade met een minimumprijs en een extra Fairtrade premie. Zo kan er meer ruimte ontstaan om te investeren in het bedrijf, de gemeenschap en de toekomst. Want van een populaire noot mag de cashewboer best wat meer terugzien.
De cashewnotenindustrie
Een handje cashewnoten? Daar gaat een flinke reis aan vooraf.
Wereldwijd verbouwen naar schatting 5 miljoen cashewboeren de noten die jij in de winkel vindt. Vaak doen ze dat op een klein stuk land van 1 tot 5 hectare. Veel boeren zijn niet aangesloten bij een coöperatie en verkopen hun cashewnoten rauw en ongepeld aan tussenhandelaren.
En dan begint de reis pas echt.
Ongeveer 60% van alle rauwe cashewnoten komt uit Afrika. Toch wordt zo’n 80% van de noten in Azië gepeld, vooral in Vietnam en India. Daarna worden ze opnieuw geëxporteerd of lokaal verkocht.
Kort gezegd: de cashewnoot wordt op de ene plek geteeld, op een andere plek verwerkt en legt daarna vaak nóg meer kilometers af. Zo ontstaat een lange handelsketen die niet altijd makkelijk te overzien is. Ook kunnen de marktprijzen flink schommelen. En daar hebben cashewboeren direct last van.
Huidige uitdagingen
Achter een handje cashewnoten gaat een lange productieketen schuil. En daarin krijgen cashewboeren en werknemers te maken met sociale, economische en ecologische uitdagingen.
- Onvoldoende inkomen: Veel cashewboeren verdienen niet genoeg om goed van te leven. Lange handelsketens, meerdere tussenpersonen en sterk wisselende marktprijzen maken hun inkomen onzeker. Ook zijn veel boeren niet aangesloten bij een coöperatie, waardoor ze tijdens onderhandelingen minder sterk staan.
- Arbeidsomstandigheden: Het pellen van cashewnoten gebeurt vaak met de hand. In de harde schil zitten stoffen die zonder de juiste bescherming brandwonden aan de handen en vingers kunnen veroorzaken. Goede beschermingsmiddelen zijn daarom ontzettend belangrijk.
- Kinderarbeid: De oogst van cashewnoten is arbeidsintensief en gebeurt grotendeels met de hand. Daarbij helpen soms hele gezinnen mee. Hierdoor bestaat het risico dat kinderen werk doen dat schadelijk is voor hun gezondheid, ontwikkeling of schoolgang.
- Milieu-impact: Veel cashewnoten worden in Afrika geteeld, maar duizenden kilometers verderop verwerkt. Een cashewnoot uit Ivoorkust die in Vietnam wordt gepeld en daarna naar Europa reist, legt ongeveer 23.000 kilometer meer af dan een noot die in Ivoorkust wordt geteeld én verwerkt. De groeiende vraag naar cashewnoten kan daarnaast leiden tot meer grootschalige monocultuur en ontbossing. Hoe groot dat risico precies is, is nog niet voldoende onderzocht.Kwetsbaarheid voor
- klimaatverandering: Ook cashewboeren merken de gevolgen van klimaatverandering. Langere periodes van droogte, extreme temperaturen en veranderende regenpatronen kunnen de opbrengst en kwaliteit van cashewnoten beïnvloeden. Dat maakt een toch al onzeker inkomen nog kwetsbaarder.
“Met Fairtrade is er een merkbaar verschil, niet alleen voor ons als boer maar ook voor het milieu. Het belichaamt een diep gevoel van respect voor het hele productieproces en voor de bedrijven die ervoor kiezen om ons te steunen”.
Francisco Eduardo de Sa, cashewboer, COCAJUPI, Brazilië
Hoe maakt Fairtrade het verschil?
Fairtrade ondersteunt boeren op verschillende manieren om uitdagingen aan te pakken en hun bedrijven te laten groeien:
- De Fairtrade minimumprijs
De prijs van cashewnoten kan flink schommelen. De Fairtrade minimumprijs werkt als een vangnet wanneer de marktprijs laag is. Zo krijgen Fairtrade cashewcoöperaties meer zekerheid bij de verkoop van hun cashewnoten. - Een extra Fairtrade premie
Boven op de verkoopprijs ontvangt de coöperatie een Fairtrade premie. De cashewboeren beslissen samen waar ze die aan besteden. Denk aan nieuwe cashewplanten, trainingen, schoolbeurzen of een fonds voor onverwachte uitgaven. - Samen sta je sterker
Binnen een coöperatie kunnen cashewboeren kennis, middelen en ervaring delen. Ook kunnen ze samen afspraken maken met kopers en verwerkingsbedrijven. En met een hele groep achter je sta je tijdens onderhandelingen toch nét wat sterker. - Meer zicht op de reis van de cashewnoot
Fairtrade stelt eisen aan de traceerbaarheid van cashewnoten. Daardoor is beter te volgen waar Fairtrade cashewnoten vandaan komen en waar ze worden verwerkt. Rechtstreekse verkoop aan verwerkingsbedrijven kan bovendien helpen om het aantal tussenpersonen te beperken. - Betere bescherming tijdens het werk
Cashewnoten pellen is niet zonder risico. Daarom bevatten de Fairtrade standaarden regels voor veilige arbeidsomstandigheden. Werkgevers moeten geschikte beschermingsmiddelen beschikbaar stellen en erop letten dat werknemers deze goed gebruiken. - Training en ondersteuning dichtbij
Lokale Fairtrade producentennetwerken ondersteunen cashewcoöperaties met trainingen en advies. Bijvoorbeeld over bedrijfsvoering, het tegengaan van kinderarbeid en het vergroten van gelijke kansen voor vrouwen en mannen. - Minder afhankelijk van één oogst
Fairtrade stimuleert boeren om verschillende gewassen te verbouwen en voedselgewassen te behouden. Zo zijn gezinnen minder afhankelijk van alleen de cashewoogst en kunnen er meer bronnen van voedsel en inkomen ontstaan. - Zo helpt Fairtrade cashewboeren om samen te werken aan sterkere coöperaties, veiligere arbeidsomstandigheden en een toekomstbestendige cashewteelt.
Leefbaar Inkomen Referentieprijs
Voor een specifieke supply chain met cashewnoten uit Tanzania is een Leefbaar Inkomen Referentieprijs (LIRP) ontwikkeld in samenwerking met Johnny Cashew en Lidl. Deze prijs moet boeren in staat stellen om een leefbaar inkomen te verdienen. Hier lees je wat een leefbaar inkomen is en hoe de LIRP voor cashew (en ook andere producten) is berekend.
