De Super Bowl-show van afgelopen weekend wordt nu al beschouwd als een van de beste ooit. Voorlopige schattingen tonen ook aan dat het een van de meest bekeken shows was, met ongeveer 130 miljoen kijkers.

Alles begint met een panoramische video van een enorm suikerrietveld, met mensen in witte kledij en strohoeden die met machetes tussen de rijen suikerriet werken.

Maar waarom suikerriet?

Bad Bunny komt uit Puerto Rico, waar de teelt van suikerriet lange tijd een van de belangrijkste gewassen was. Gedurende een groot deel van de koloniale periode en tot het midden van de 20e eeuw domineerde het de economie van het eiland. Tegelijkertijd zijn suikerrietplantages in het Caribisch gebied historisch nauw verbonden met kolonialisme en de slavenhandel, aangezien Europese koloniale machten grote plantages opzetten met slavenarbeid om suiker voor export te produceren.

Door het stadion van de Super Bowl om te vormen tot een suikerrietveld doet Bad Bunny iets wat weinig andere wereldsterren vóór hem deden: hij zet handmatige landbouw — een centraal onderdeel van de economie en geschiedenis van veel landen — in de kijker als een erfgoed om trots op te zijn.

Een verfrissende onderbreking van de consumptiecultuur die ons vaak doet vergeten waar ons voedsel vandaan komt, hoe het geproduceerd wordt en door wie.

Waar wordt suikerriet geteeld?

Suikerriet is een sterke en aanpasbare plant die goed groeit in warme, vochtige klimaten, vooral in tropische en subtropische regio’s. Daarom wordt het op grote schaal geteeld in delen van Azië, Afrika en Latijns-Amerika.

Vandaag is Brazilië ’s werelds grootste producent van suikerriet, terwijl de teelt in Puerto Rico grotendeels verdwenen is.

Hoe wordt suikerriet geteeld?

Suikerriet wordt vaak in grootschalige monoculturen geteeld, waarbij hetzelfde gewas jaar na jaar op grote velden groeit. Monoculturen kunnen hoge opbrengsten opleveren, maar zijn ook gevoeliger voor ziekten en plagen door de lage biodiversiteit.

Visueel lijkt de plantage uit de halftime-show sterk op echte suikerrietplantages, met lange symmetrische rijen van de hoge, grasachtige plant. Suikerriet wordt vaak handmatig geoogst met machetes, zoals de dansers met hoeden illustreren. In Brazilië en andere grote producerende landen wordt echter ook machinaal geoogst, afhankelijk van regio en landbouwsysteem.

… En wie teelt suikerriet?

Suikerriet wordt zowel kleinschalig als grootschalig geteeld, maar wereldwijd overheerst de industriële productie. Dat betekent dat grote multinationale bedrijven arbeiders inzetten om het riet te oogsten. Dat was ook het geval in Puerto Rico tot het einde van de 20e eeuw, toen de sector sterk achteruitging.

Grootschalige suikerproductie wordt nog steeds geassocieerd met omstandigheden die lijken op slavernij, met dwangarbeid en kinderarbeid.

In sommige landen domineert echter kleinschalige productie, waarbij boeren zich verenigen in coöperaties en zowel het land als delen van de verwerkingsketen zelf bezitten. Dat zijn de organisaties die Fairtrade certificeert, wat vaak leidt tot betere arbeidsomstandigheden, meer zeggenschap voor boeren en duurzamere landbouwmethoden.

Wereldwijd omvat Fairtrade volgens cijfers uit 2023 meer dan 38.000 kleinschalige suikerrietboeren in gecertificeerde coöperaties.

Een van hen is Melanio Alfaro uit Costa Rica:

“Suikerriet telen is een uitdaging. Het is niet gemakkelijk en de kosten van wat we nodig hebben zijn sterk gestegen. Maar dankzij de Fairtrade-premie krijgen we een extra bonus boven op de prijs, die recent ook is gestegen.”
- Melanio Alfaro.